Trải qua những hoạt động thăng trầm của Lịch sử chính trị Việt Nam, Lịch vạn niên cũng có sự cải biến, thay đổi không ngừng. Điều ấy gây trở ngại cho việc đào bới về lịch nước ta trong quá khứ đó cũng chính là Lý Do khiến các nghiên cứu về lịch ở việt nam rất lẻ tẻ.
Mặc dù thế, hiện thời tư liệu về lịch việt nam còn sót lại rất ít Lý Do một trong những phần do khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, chiến tranh liên miên tiêu diệt, một trong những phần do lịch pháp không được chú trọng cách tân và phát triển trong thời phong kiến.
Lịch Việt Cổ
Lịch Việt cổ là loại lịch có bắt đầu tại Trung Quốc. những khối hệ thống âm lịch đều được tính dựa bên trên các nguyên lý cơ bản giống nhau: tháng âm lịch bước đầu vào ngày Sóc; tháng Nhuận đặt vào tháng không tồn tại Trung khí.
Tuy dựa vào những nguyên lý chung nhưng vì cách vận dụng nguyên lý khi tính lịch hoàn toàn có thể khác nhau (chẳng hạn, định vị Sóc Trung khí dựa trên chuyển động thực hay vận động trung bình; hoặc tính lịch theo những múi giờ khác nhau) nên âm lịch nước ta và Đài Loan Trung Quốc có rất nhiều điểm nhấn.
Bên cạnh đó, cũng đều có các bằng cớ minh chứng là từ lâu trước thời kỳ Bắc thuộc cư dân nước Văn Lang đã sử dụng một thứ lịch riêng.
Chẳng hạn các tư liệu về lịch của dân tộc Mường & những điều được diễn đạt trong Đại Nam thống nhất chí: “Thổ dân ở huyện Bất Bạt & Mỹ Lương, hàng năm lấy tháng 11 làm đầu xuân năm mới, hàng tháng lấy ngày 2 làm vào đầu tháng, gọi là ngày lui tháng tiến, lại gọi là ngày nội, dùng trong bình dân, còn ngày quan lịch, thì gọi là ngày ngoại, chỉ dùng khi có việc quan”.
Những nhân vật khét tiếng trong lịch pháp và một trong những cuốn lịch cổ tiêu biểu
Các anh hùng nổi tiếng trong lịch pháp thời xưa có Đặng Lộ, Trần Nguyên Đán vào cuối thời Trần (1325-1390) và Trần Hữu Thận (1754-1831), Nguyễn Hữu Hồ (1783-1844) ở thời Nguyễn …
Trần Nguyên Đán – cháu tằng tôn Trần Quang Khải – ngoại tổ Nguyễn Trãi, là kẻ thông hiểu thiên văn, lịch pháp và đã viết bộ sách “Bách thế Thông kỷ” nổi tiếng. Tiếc rằng, đến nay bộ sách này đã không còn.
Liên quan đến nguồn sử liệu còn tồn tại những cuốn lịch cổ đáng kể sau:
“Khâm định vạn niên thư” in lịch từ thời điểm năm 1544 đến năm 1903, trong đó những năm từ 1850 trở đi là lịch dự soạn cho thời hạn tới.
“Bách Trúng kinh” in lịch thời Lê Trung Hưng ( Lê – Trịnh) từ năm 1624 đến năm 1785.
“Lịch đại niên kỷ bách trúng kinh” in lịch từ thời điểm năm 1740 đến năm 1883.
Dường như còn một số trong những cuốn Bách trúng kinh khác thấy ở thủ đô hà nội năm 1944, sách này chép lịch từ năm 1624 đến năm 1799 nhưng nay không hề.
Lịch vạn niên qua các thời kỳ lịch sử
Thời Bắc Thuộc
Trong 1000 năm Bắc thuộc, lịch dùng chính thức ở nước ta là lịch Trung Quốc. Việt sử ở thời kỳ này được ghi chép rất sơ sài gây khó khăn cho việc khảo cứu.
Thời phong kiến
Trong thời kỳ đầu của nền độc lập từ đời Đinh (969) tới hết thời Lý Thái Tông (1054), nước ta vẫn tiếp tục sử dụng lịch nhà Tống, như lịch Ung Thiên hoặc lịch Sùng Thiên.
Từ đời Lý Thánh tông lên ngôi cuối năm 1054, nhiều loại ghi chép lịch sử cho thấy nước ta đã bắt đầu tự soạn lịch riêng. Những đời Lý và Trần từ 1080 đến năm 1399: Ban đầu nước ta dùng lịch được soạn theo phép lịch đời Tống , sau chuyển sang tiêu dùng lịch Thụ Thời (sau đổi thành Hiệp kỷ).
Thời Pháp thuộc và kháng chiến chống Mỹ
Việc chuyển sang dùng phép lịch thời Hiến là do công của Nguyễn Hữu Thuận, khi đi sứ sang Trung Quốc đã mang về bộ sách có tên là Lịch tượng khảo thành và dâng lên vua Gia Long, sau đó, vua sai Khâm Thiên Giám dựa vào đó để soạn lịch mới.
Từ năm 1946 đến năm 1967: Việt Nam không biên soạn Lịch âm Dương mà các nhà xuất bản dịch từ lịch Trung Quốc sang.
Từ năm 1968 đến nay
Vào năm 1967, Nha khí tượng công bố Lịch âm Dương nước ta soạn theo múi giờ 7 cho những năm từ 1968 đến năm 2000 (khác Đài Loan Trung Quốc soạn theo múi giờ 8).
Để thống nhất việc tính giờ và tính lịch dùng trong các cơ quan nhà nước, giao dịch dân sự trong xã hội, ngày 8-8-1967 Chính phủ đã quyết định giờ chính thức của nước ta là múi giờ thứ 7.
Hy vọng qua bài viết này bạn cũng đã hiểu rõ hơn về lịch sử ảnh hưởng đến
Lịch vạn niên Việt Nam. Chúc bạn một ngày mới tốt lành
The post Lịch vạn niên qua các thời kỳ lịch sử: Biến động không ngừng cùng những thăng trầm chính trị appeared first on tailieuthanhmau.net.
source
https://tailieuthanhmau.net/lich-van-nien-qua-cac-thoi-ky-lich-su
Comments
Post a Comment